Zoals vermeld of zoals vermeldt: in verreweg de meeste gevallen is "zoals vermeld" juist, zonder t. In die uitdrukking is vermeld een voltooid deelwoord van het werkwoord vermelden, en het voltooid deelwoord van vermelden eindigt op een d: vermeld. "Zoals vermeld in de brief" betekent eigenlijk "zoals (het is) vermeld in de brief". Je laat "het is" weg, maar de vorm blijft het voltooid deelwoord. Vermeldt met dt is een persoonsvorm in de tegenwoordige tijd, bij hij, zij, u of het: hij vermeldt, de brief vermeldt, u vermeldt. Je gebruikt die vorm dus alleen als er in dezelfde bijzin een onderwerp staat dat iets vermeldt. Vergelijk: "zoals vermeld in de offerte" (voltooid deelwoord, geen t) tegenover "zoals de offerte vermeldt" (persoonsvorm met onderwerp "de offerte", dus dt). Het verschil zit dus niet in het woordje zoals, maar in de vraag of er een onderwerp bij staat.
Waarom is het "zoals vermeld" zonder t?
De uitdrukking "zoals vermeld" is een verkorte bijzin. Volledig uitgeschreven staat er "zoals (hierboven, eerder, in de brief) is vermeld" of "zoals (ik) heb vermeld". Het werkwoord dat hoort bij "is" of "heb" is altijd een voltooid deelwoord, en bij vermelden is dat vermeld. Dat het hulpwerkwoord wordt weggelaten, verandert niets aan de vorm van vermeld. Hetzelfde zie je bij "zoals besproken", "zoals afgesproken", "zoals gevraagd" en "zoals beloofd". Niemand twijfelt bij "zoals afgesproken", en "zoals vermeld" werkt precies hetzelfde.
Het voltooid deelwoord van vermelden krijgt een d en geen t vanwege 't kofschip. De stam van vermelden is vermeld, en de laatste klank daarvan is een d. De d zit niet in 't kofschip, dus het voltooid deelwoord eindigt op een d. Omdat de stam al op een d eindigt, komt er geen extra d bij: het is vermeld, niet vermeldd. Over de werkwoordspelling en 't kofschip lees je meer bij Onze Taal.
Wanneer schrijf je wel "vermeldt" met dt?
Vermeldt is de vorm van de tegenwoordige tijd bij de tweede en derde persoon enkelvoud: jij vermeldt, u vermeldt, hij vermeldt, zij vermeldt, het rapport vermeldt. De stam is vermeld en daar komt de uitgang t achter, net als bij "hij werkt" of "hij fietst". Omdat de stam al op een d eindigt, krijg je de combinatie dt. Dat ziet er voor veel mensen vreemd uit, maar de regel is consequent: stam plus t.
In combinatie met zoals kom je vermeldt alleen tegen wanneer er een onderwerp in de bijzin staat. "Zoals de website vermeldt, zijn we op maandag gesloten." Hier is "de website" het onderwerp en "vermeldt" de persoonsvorm. "Zoals u in uw mail vermeldt, is de levering vertraagd." Ook hier is er een onderwerp, u, en dus een persoonsvorm. Zodra het onderwerp ontbreekt en je alleen "zoals vermeld" schrijft, heb je het voltooid deelwoord nodig. Een uitgebreid taaladvies over dit soort gevallen vind je op Taaladvies.net.
Hoe controleer je snel welke vorm je nodig hebt?
De makkelijkste test is het vervangen door een werkwoord waarbij je het verschil wel hoort. Neem bijvoorbeeld noemen. "Zoals genoemd in de brief" klinkt goed, dus is het ook "zoals vermeld in de brief". "Zoals de brief noemt" is een persoonsvorm, dus is het ook "zoals de brief vermeldt". Omdat genoemd en noemt duidelijk anders klinken, hoor je meteen welke vorm je nodig hebt. Daarna vertaal je dat terug naar vermeld of vermeldt.
- Staat er een onderwerp in de bijzin (de brief, u, hij, de offerte)? Dan persoonsvorm: vermeldt.
- Staat er geen onderwerp en kun je "is" of "heb" ervoor denken? Dan voltooid deelwoord: vermeld.
- Vervangtest met noemen: genoemd = vermeld, noemt = vermeldt.
- Verleden tijd is altijd vermeldde: "zoals ik gisteren vermeldde".
Die laatste vorm is nog een valkuil. "Zoals ik eerder vermeldde" is verleden tijd en krijgt de uitgang -de achter de stam: vermeld plus de wordt vermeldde, met dubbele d. Dat is correct, al oogt het ongebruikelijk.
Welke varianten van de uitdrukking zie je in de praktijk?
In zakelijke correspondentie zijn "zoals vermeld", "zoals eerder vermeld", "zoals hierboven vermeld", "zoals hieronder vermeld" en "zoals in de bijlage vermeld" de gangbare vormen. Allemaal zonder t, omdat het telkens om het voltooid deelwoord gaat. Je kunt ze ook vervangen door "zoals aangegeven" of "zoals beschreven", wat dezelfde functie heeft en soms wat minder formeel klinkt.
Daarnaast zie je in brieven en mails vaak "zoals u vermeldt" of "zoals u in uw brief vermeldt", en dat is net zo correct, omdat u het onderwerp is. Let bij u wel op: u is grammaticaal derde persoon in de vervoeging, dus altijd "u vermeldt" met dt, ook als u voorop staat. Hoe de Nederlandse werkwoordspelling in elkaar zit, inclusief alle regels voor d, t en dt, is overzichtelijk beschreven op Wikipedia.
Waarom gaat het zo vaak mis bij vermeld en vermeldt?
De oorzaak is dat je het verschil niet hoort. Vermeld en vermeldt klinken precies hetzelfde, net als word en wordt of vind en vindt. In de spreektaal hoef je dus nooit te kiezen, terwijl je bij het schrijven elke keer moet nadenken over de grammaticale functie. Daar komt bij dat "zoals vermeldt" op het oog lijkt op een normale zin met een persoonsvorm, omdat zoals een voegwoord is dat meestal een bijzin inleidt. Veel mensen denken dan automatisch dat er een vervoegd werkwoord moet volgen.
De oplossing is om bij elke twijfel kort te checken of er een onderwerp staat. Is dat er niet, dan is het bijna altijd het voltooid deelwoord. Wie dit een paar keer bewust doet, maakt de fout daarna zelden nog. En wil je de officiële spelling van elke vorm van vermelden nalopen, dan vind je die in de woordenlijst van de Nederlandse Taalunie op woordenlijst.org of in het woordenboek van Van Dale. Samengevat: "zoals vermeld" is de standaardvorm, "zoals ... vermeldt" alleen met een onderwerp erbij.